De kamer, constaterende dat kleinverbruikers nu nog automatisch een nieuwe aansluiting krijgen, maar dat het nieuwe prioriteringskader ertoe leidt dat aansluitingen voor nieuwe woningen onzeker worden in gebieden met netschaarste; constaterende dat hierdoor woningbouwprojecten vertragen, terwijl de woningnood groot is en mensen juist nu een betaalbaar en passend huis nodig hebben; constaterende dat netbeheerders voor grootverbruikers in tijden van netschaarste wel verschillende vormen van flexibiliteit bieden om uitbreiding mogelijk te maken, maar dat deze mogelijkheden voor kleinverbruikers, waaronder woningbouw, nagenoeg niet beschikbaar zijn; van mening dat ook woningbouw en andere kleinverbruikers eerst alle redelijke mogelijkheden moeten kunnen benutten om binnen de beschikbare netruimte aangesloten te worden; verzoekt de regering zich ervoor in te zetten dat netbeheerders maximaal flexibiliteitsopties voor kleinverbruikers ontwikkelen, zodat een (tijdelijke) stop op nieuwe aansluitingen voor woningbouw pas aan de orde is nadat aantoonbaar is gebleken dat deze opties onvoldoende zijn.

De kamer, constaterende dat gascentrales de komende jaren een rol houden voor flexibiliteit in het energiesysteem en piekbelasting, terwijl marktprikkels kunnen leiden tot sluiting; overwegende dat Nederland in tegenstelling tot veel Europese landen geen capaciteitsmechanisme kent en daarmee risico’s loopt op leveringszekerheid; verzoekt de regering om uiterlijk binnen zes maanden een voorstel aan de Kamer te sturen voor een capaciteitsmechanisme gericht op leveringszekerheid.

De kamer, constaterende dat netcongestie de elektrificatie van huishoudens en bedrijven vertraagt en daarmee de economische groei en woningbouw belemmert; constaterende dat ook het rapport-Wennink stelt dat gashybride oplossingen, zoals gashybride warmtepompen, op korte termijn netcongestie kunnen verlichten; overwegende dat bij de nieuwbouw van woningen enkel vol elektrische warmtepompen zijn toegestaan en hier alleen bij uitzondering van af wordt geweken; verzoekt de regering om standaard gashybride warmtepompen toe te staan bij de nieuwbouw van woningen.

De kamer, overwegende dat hoge nettarieven een groot obstakel vormen voor de energietransitie en de verduurzaming van de economie; constaterende dat het van belang is om doelmatig om te gaan met het verlagen van de nettarieven; verzoekt de regering om in kaart te brengen hoe verduurzamingsplannen van bedrijven, zoals het al dan niet hebben van een klimaatplan in lijn met het Parijsakkoord, kunnen worden meegenomen in het al dan niet verlagen van nettarieven, en opties hiervoor eind van het eerste kwartaal van 2026 met de Kamer te delen.

De kamer, constaterende dat er een prioriteringskader voor transportverzoeken van de ACM komt; overwegende dat onduidelijk is wat de precieze impact op verschillende elektriciteitsgebruikers gaat zijn en hoe dit kader precies uit gaat pakken in de praktijk; verzoekt de regering snel na de inwerkingtreding van het prioriteringskader een evaluatie uit te voeren, en de resultaten hiervan in het najaar van 2026 met de Kamer te delen.

De kamer, constaterende dat energiebesparing een manier is om ruimte op het net te vergroten en netcongestie tegen te gaan; overwegende dat het recente rapport Kantelpunt voor klimaat en industrie stelt dat actievere handhaving met structurele capaciteit bij de omgevingsdiensten nodig is om de energiebesparingsplicht te verbeteren; overwegende dat het kabinet in kaart aan het brengen is hoeveel bedrijven en instellingen voldoen aan de energiebesparingsplicht en wat de bijdrage is van gemeenten en provincies aan toezicht en handhaving; verzoekt de regering hierbij ook met concrete voorstellen te komen voor verbetering van de handhaving, inclusief de benodigde middelen, en dit voor de begrotingsbehandeling KGG met de Kamer te delen.

De kamer, constaterende dat netcongestie de verduurzaming van bestaande bedrijven en de ontwikkeling van nieuwe, innovatieve bedrijven die de economie van morgen zullen vormen ernstig belemmert; overwegende dat naast investeren in uitbreiding van het elektriciteitsnet voor de lange termijn, ook het bestaande elektriciteitsnet op korte termijn slimmer moet worden benut; overwegende dat dit alleen mogelijk is met voldoende en actueel inzicht in het netgebruik; constaterende dat netbeheerders uiterlijk 6 februari 2026 een verbeterplan bij de ACM moeten indienen waaruit duidelijk wordt wanneer maatregelen tegen netcongestie worden ingevoerd en hoe er gezorgd wordt voor voldoende inzicht in het netgebruik; van mening dat bij het zorgen voor voldoende inzicht in het netgebruik ook regie van de rijksoverheid nodig is; verzoekt de regering de regie te nemen in het verkrijgen en benutten van inzicht in relevante data van netbeheerders en energieaanbieders, teneinde het elektriciteitsnet slimmer te gebruiken en netcongestie op korte termijn te verminderen.

De kamer, overwegende dat volgens TenneT de leveringszekerheid van elektriciteit na 2030 onder druk komt te staan, mede door het sluiten van de kolencentrales; verzoekt de regering de kolencentrales open te houden.

De kamer, constaterende dat de problemen rond netcongestie «vooral worden veroorzaakt door de snelle toename van duurzaam opgewekte energie en het groeiende duurzame energieverbruik», aldus de Minister van Klimaat en Groene Groei; constaterende dat de regering, desondanks, met het Actieplan windenergie op zee 1 miljard aan subsidies beschikbaar stelt voor nieuwe windturbineparken op zee; verzoekt de regering het Actieplan windenergie op zee in te trekken en géén subsidies te verstrekken.

De kamer, constaterende dat besluiten van de ACM, bijvoorbeeld het vaststellen van de nettarieven en van een prioriteringskader dat bepaalt wie wel en wie niet prioriteit krijgt bij toekenning van netcapaciteit, verstrekkende gevolgen hebben voor zaken als woningbouw, economie en ruimtelijke ontwikkeling, en daarmee ook grote impact hebben op de ruimte die decentrale overheden hebben om keuzes hierover maken; overwegende dat EU-lidstaten op verschillende wijze invulling geven aan de Europese richtlijnen en er in Nederland voor een strikte invulling lijkt te zijn gekozen met weinig ruimte voor democratische controle en zeggenschap, terwijl het bij bijvoorbeeld prioritering op basis van maatschappelijke waarde om politiek gevoelige keuzes gaat; verzoekt het presidium de Raad voor het Openbaar Bestuur te verzoeken een advies uit te brengen over de democratische controle en zeggenschap bij keuzes rondom netbeheer en over de rolverdeling tussen ACM, netbeheerders, Rijk en decentrale overheden hierbij.

De kamer, overwegende dat netbewuste nieuwbouw systeemkosten bespaart en meer woningbouw mogelijk maakt, maar dat de randvoorwaarden hiervoor wel op orde moeten zijn, zoals datastandaarden en -toegang, flexibiliteitssturing en techniekonafhankelijke prestatienormen; overwegende dat provincies die werken aan het normeren van netbewuste nieuwbouw te maken hebben met een ongelijk speelveld en meerkosten voor woningbouw doordat niet overal in ons land netbewust bouwen een vereiste is; verzoekt de regering om, in samenspraak met decentrale overheden, netbeheerders en brancheorganisaties, met oplossingen te komen voor de knelpunten rond netbewuste nieuwbouw, zodat zo spoedig als mogelijk netbewust bouwen in heel Nederland brede toepassing vindt, en de Kamer voor het zomerreces over de voortgang te informeren.

De kamer, constaterende dat het verduurzamen van huurwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koophuizen sociaal én groen is; constaterende dat niet-commerciële organisaties zoals energiebanken en FIXbrigades hiervoor een bewezen effectieve en doelmatige aanpak hebben ontwikkeld; constaterende dat er ook nog veel gemeenten zijn die kiezen voor commerciële partijen waarvan de effectiviteit niet bewezen is; verzoekt de regering om met de VNG en het NPLW in gesprek te gaan, met als doel dat lokale energiehulporganisaties vaker worden geselecteerd bij de ondersteuning van de verduurzaming van huishoudens met een lager inkomen, door het opnemen van voorwaarden in aanbestedingen.

De kamer, constaterende dat het kabinet heeft aangegeven dat energiebesparende maatregelen die in het kader van de voorgenomen verlenging van de termijn voor de energiebesparingsplicht van vijf naar zeven jaar genomen moeten worden, niet langer gesubsidieerd of fiscaal ondersteund kunnen worden; overwegende dat de verlenging van de termijn voor de energiebesparingsplicht voor een deel van de bedrijven aanzienlijke financiële gevolgen kan hebben, mede omdat andere Europese landen deze aanscherping van de energiebesparingsplicht niet hebben; overwegende dat het staatssteunkader ruimte biedt voor genoemde ondersteuning, zoals aangegeven in onder meer het staatssteunkader voor de Clean Industrial Deal; overwegende dat bij ongeveer 40% van de maatregelen sprake is van voorwaardelijke belemmeringen die ervoor zorgen dat een deel van deze maatregelen niet uitgevoerd kunnen worden; verzoekt de regering de verlenging van de termijn voor de energiebesparingsplicht alleen door te voeren als financiële ondersteuning voor bijbehorende maatregelen mogelijk blijft en de genoemde belemmeringen aangepakt worden.

De kamer, constaterende dat de Kamer meermaals heeft verzocht om deze winter gerichte inkomensondersteuning te bieden aan huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen; constaterende dat de gekozen route via het gemeentefonds volgens de G4 onvoldoende soelaas biedt voor deze groep; overwegende dat de rechtbank Gelderland op 4 december heeft geoordeeld dat ook volledige financiering van het Tijdelijk Noodfonds Energie door het Rijk niet automatisch leidt tot de kwalificatie van de uitvoerende stichting als (buitenwettelijk) bestuursorgaan of tot het ontstaan van een openeinderegeling; overwegende dat het Tijdelijk Noodfonds Energie klaarstaat, en daarmee de enige uitvoeringsroute is die op zeer korte termijn kan zorgen voor gerichte inkomenssteun; overwegende dat volgens TNO circa 300.000 kinderen opgroeien in energiearmoede en hierdoor risico lopen op ernstige gezondheidsproblemen, stress en leerachterstanden; verzoekt de regering om per direct de heropening van het Tijdelijk Noodfonds Energie mogelijk te maken door: – te kiezen voor volledige financiering van het Tijdelijk Noodfonds Energie door het Rijk middels een subsidiebijdrage; – daarbij de zelfstandige positie, beleidsruimte en beslissingsvrijheid van de uitvoerende stichting Tijdelijk Noodfonds Energie expliciet te borgen, zodat deze niet kwalificeert als (buitenwettelijk) bestuursorgaan; – eventuele resterende risico’s zo veel mogelijk te mitigeren en waar volledige mitigatie niet mogelijk is, deze restrisico’s bewust en tijdelijk kst-29023-605 ISSN 0921 - 7371 ’s-Gravenhage 2025 Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 023, nr. 605 1 als Rijk te accepteren, waarbij het belang van huishoudens die hun energierekening niet kunnen betalen voorop wordt gesteld; verzoekt de regering de Kamer op de kortst mogelijke termijn te informeren over de te nemen stappen, het tijdpad en de wijze waarop de heropening van het Tijdelijk Noodfonds Energie nog deze winter gerealiseerd wordt.

De kamer, constaterende dat Duitsland plannen heeft voor grote windturbines dicht bij de Nederlandse grens, wat zorgen oproept bij grensbewoners en mogelijk schade aan Nederlandse natuur veroorzaakt; constaterende dat het Verdrag van Espoo voorschrijft dat grensoverschrijdende projecten voorafgaand overleg vereisen om milieueffecten te beoordelen; overwegende dat de Kamer in november 2024 unaniem een motie heeft aangenomen (36 600-XXIII, nr. 41) om in gesprek te gaan met de Duitse overheid om te komen tot één uniforme procedure voor bouwprojecten in de grensregio’s, waaronder ook windturbines vallen en waarbij omwonenden uit het buurland worden betrokken bij procedures; verzoekt de regering om zorg te dragen dat Nederland geen nadelige effecten ondervindt van bouwprojecten aan de grens, waaronder windturbines.

De kamer, overwegende dat de Expertgroep Gezondheid IJmond is aangesteld om de regering te adviseren over de maatwerkafspraak met Tata Steel; constaterende dat er een joint letter of intent is overeengekomen met daarin reductiedoelen voor schadelijke stoffen; verzoekt de regering de Expertgroep Gezondheid IJmond te vragen zo spoedig mogelijk een advies uit te brengen over de joint letter of intent met Tata Steel.

De kamer, overwegende dat het gebruik van staalslakken een risico vormt voor schade aan de gezondheid van mensen en het milieu; constaterende dat in de joint letter of intent met Tata Steel een clausule is opgenomen waarin staat dat de deal mag worden opgezegd als er nationale beleidsmaatregelen met betrekking tot staalslakken worden ingevoerd die een aanzienlijk negatief effect hebben op de financiële situatie van Tata Steel; overwegende dat dit artikel toekomstig beleid ten aanzien van staalslakken in de weg kan staan; verzoekt de regering om te garanderen dat de maatwerkafspraken geen belemmering vormen om beleid te voeren op staalslakken.

De kamer, constaterend dat in de joint letter of intent met Tata Steel een reductiedoel voor fijnstof is opgenomen van 38% ten opzichte van 2019, en dat de uitstoot in 2024 41% lager was dan in 2019; overwegende dat dit betekent dat Tata Steel in 2030 alsnog meer fijnstof mag uitstoten dan het in 2024 deed; verzoekt de regering in een eventuele maatwerkafspraak met Tata Steel in te zetten op aanscherping van de plafonds voor de uitstoot van fijnstof in 2030.

De kamer, constaterende dat per 1 januari 2026 de zachte landing voor inhurende bedrijven van zelfstandigen verloopt; overwegende dat er nog steeds onrust is onder sommige zzp’ers en opdrachtgevers die zelfstandigen in dienst hebben; overwegende dat de verzuimboetes en het direct starten van boekenonderzoek druk kunnen leggen op opdrachtgevers die zelfstandigen in dienst hebben; verzoekt de regering bij de Europese Commissie na te gaan of het tijdelijk niet-opleggen van verzuimboetes en het in beginsel blijven starten met bedrijfsbezoeken in plaats van onmiddellijk boekenonderzoek, in het jaar 2026 geen gevolgen heeft voor de toekenning van de middelen uit het Herstel- en Veerkrachtplan; verzoekt de regering, indien door de Europese Commissie aangegeven wordt dat dit geen gevolgen heeft voor de uitkering van de HVP-gelden, om in de periode van 1 januari 2026 tot 1 januari 2027 geen verzuimboetes op te leggen en in beginsel te blijven starten met bedrijfsbezoeken in plaats van onmiddellijk boekenonderzoek te doen bij opdrachtgevers die zelfstandigen inhuren.

De kamer, constaterende dat het beëindigen van de zachte landing per 1 januari 2026 kan leiden tot opnamestops en zorgafbouw in de gehandicaptenzorg en de ouderenzorg, en dat instellingen waarschuwen dat hiermee de continuïteit en veiligheid van zorg voor kwetsbare mensen in het geding komt; verzoekt de regering de zachte landing voor de inzet van zzp’ers in de gehandicaptenzorg en ouderenzorg te verlengen en deze pas te beëindigen nadat in overleg met de sector aantoonbaar is geborgd dat opnamestops en zorgafbouw worden voorkomen en dat de continuïteit en veiligheid van zorg zijn verzekerd.